Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan 2025 yılı çeltik sezonu alım fiyatları üreticiyi memnun etmedi. Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, hasat döneminde oluşan serbest piyasa fiyatlarının altında kalan TMO rakamlarının üreticiyi karsızlığa ittiğini belirterek “Üretici bugün sadece ürününü satabildiği için seviniyor, para kazanamıyor” dedi. Arabacı, ince tane çeltik için de üreticiyi mağdur etmeyecek bir fiyat belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak, Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO’dan yeniden değerlendirme ve düzenleme beklediklerini ifade etti.
“ZİYARET FİYAT BEKLENTİSİNİ YÜKSELTTİ”
Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, 2025 sezonunda çeltik hasat döneminde serbest piyasalarda fiyatların belirlendiğini ve alımların başladığını hatırlattı. Bu süreçte TMO Genel Müdürü ile Tarım ve Orman Bakanı’nın Edirne’de düzenlenen çeltik hasat etkinliğine katıldığını belirten Arabacı, üreticiler açısından bu ziyaretin fiyat beklentisini yükselttiğini söyledi.
Arabacı, o günlerde piyasadaki rakamların iyi olarak değerlendirildiğini, fiyat açıklanması halinde serbest piyasanın düşebileceği düşüncesiyle TMO tarafından fiyat açıklanmadığını ifade etti. Serbest piyasadaki fiyatların kötü olmadığını ancak çok da tatmin edici seviyelerde bulunmadığını dile getiren Arabacı, o dönemde alıcının piyasada olduğunu, sanayicinin ürünü aldığını ve üreticinin ürününü satmakta zorlanmadığını kaydetti. Hasat sonrası süreçte sanayicinin finansal gücünün zorlandığını belirten Arabacı, sanayicinin aldığı ürünü paraya çevirmek için zamana ihtiyaç duyduğunu ve bu nedenle piyasaların durduğunu söyledi. Bu duraksama sürecinde fiyatların beklenenin çok altına düştüğünü ifade eden Arabacı, hem üreticinin hem de sanayicinin bu noktada TMO’dan fiyat ve alım beklentisine girdiğini aktardı.
Üreticinin ürünü satmak istediğini ancak alıcı bulamadığını, sanayicinin ise tonajlı mal aldığı için ürünü piyasaya sürmek zorunda olduğunu belirten Arabacı, bu nedenle TMO’nun alım yapmasının beklendiğini söyledi.
“AÇIKLANAN RAKAMLAR PİYASANIN ALTINDA KALDI”
Bu sürecin sonunda TMO’nun her iki tarafın beklentisini karşılamak için fiyat açıklama kararı aldığını belirten Arabacı, açıklanan fiyatın üreticinin ürününü satabileceği bir adres oluşturması açısından olumlu olduğunu ifade etti. Ancak açıklanan rakamların hasat dönemindeki serbest piyasa fiyatlarının altında kaldığını vurgulayan Arabacı, bunun üreticiyi karlılık açısından zorladığını dile getirdi. Ortaya çıkan tabloda üreticinin çok fazla kar edemeyeceği bir fiyat seviyesinin oluştuğunu belirten Arabacı, TMO’nun açıkladığı fiyatların hasat dönemindeki serbest piyasa seviyelerinde olmasını beklediklerini söyledi. Fiyatların bu haliyle düşük kaldığını ifade eden Arabacı, önümüzdeki günlerde fiyat revizesi yapılmasının üretim açısından önemli olduğunu kaydetti.
“BU YIL VERİMDE GENEL ORTALAMA 750 KG OLMASI BİR NEBZE DAHA İYİ”
Üretim maliyetlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Arabacı, Edirne’de her yıl ortalama 700 kilogram üzerinden maliyet hesabı yapıldığını, 400 kilogram biçen üretici olduğu gibi 1 tonun üzerinde verim alan üreticilerin de bulunduğunu söyledi. Genel ortalamada 700–750 kilogram verimlerin görüldüğünü belirten Arabacı, bu yıl proje olarak adlandırılan çeşidin veriminin bir nebze daha iyi olduğunu ifade etti. 53 kilogram üzerinden yapılan hesaplamada maliyetlerin 35–36 TL bandında olduğunu vurgulayan Arabacı, Baldo çeşidinin 40 TL’den 55 randımanla, Cammeo çeşidinin 38 TL’den 58 randımanla, Osmancık çeşidinin ise 32 TL’den 60 randımanla alındığını söyledi. Piyasada randımanların genel olarak 50 ile 60 arasında değiştiğini belirten Arabacı, randıman düştükçe fiyatların daha da gerilediğini dile getirdi.
“BU RAKAMLARLA ÜRETİM SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL”
Maliyetlerin bu seviyede olduğu bir ortamda açıklanan fiyatların üreticiyi tatmin etmediğini belirten Arabacı, üreticinin girdiği kapıdan çıktığı kapıya denk geldiğini söyledi. Tatmin edici bir kazanç olmadığını vurgulayan Arabacı, bu rakamlarla üretimin sürdürülebilirliğinin zor olduğunu ifade etti. Üreticinin bugün TMO’yu sadece borcunu ödeyebilmek için ürününü satabildiği bir alım merkezi olarak gördüğünü dile getiren Arabacı, mevcut fiyatlarla üreticinin sadece günü kurtardığını, para kazanamadığını kaydetti.
“PROVİZE ÇELTİK İÇİN FİYAT AÇIKLANMADI”
Arabacı, Edirne’de ekili alanların yaklaşık yüzde 60–65’ini oluşturan ince tane, kamuoyunda “provize çeltiği” olarak bilinen çeşit için TMO tarafından herhangi bir fiyat açıklanmadığını söyledi. Bakanlığın bu konuda çalışma yaptığına dair bilgiler aldıklarını ancak şu ana kadar somut bir fiyatlandırma yapılmadığını belirten Arabacı, bu ürün için TMO alımının bulunmamasının üreticiyi mağdur ettiğini ifade etti. Serbest piyasada sezon başında bu çeşitlerin 27–28 TL civarında işlem gördüğünü, nadiren 30 TL’ye satıldığını duyduklarını aktaran Arabacı, daha sonra fiyatların 22 TL’ye, hatta 18 TL’ye kadar düştüğünü söyledi. Güncel piyasada fiyatların 22–23 TL bandında seyrettiğini belirten Arabacı, bu rakamların maliyetler karşısında üreticiye kazanç sağlamadığını dile getirdi.
İnce tane çeltik için de üreticiyi mağdur etmeyecek bir fiyat belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Arabacı, üreticilerin bu konuda ciddi mağduriyet yaşadığını belirterek, Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO’dan yeniden değerlendirme ve düzenleme beklediklerini ifade etti.
Haber: Erkan Ekşi
News
