Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen araştırmada, ayçiçeğinde ekim zamanı ve toprak işleme yöntemlerinin verime etkisi incelendi. Araştırmada en yüksek verim, 15 Nisan’da “Çizel+Kültivatör” yöntemiyle yapılan ekimden elde edildi.
Edirne’de iklim değişikliğine bağlı olarak artan kuraklık, yüksek sıcaklık ve düzensiz yağışların ayçiçeği üretimine etkisini belirlemek amacıyla yürütülen araştırmanın 2026 yılı sonuçları açıklandı.
Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fadul Önemli ve ekibinin teknik desteğiyle gerçekleştirilen “Farklı Toprak İşleme Yöntemleri ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi” konulu çalışmanın hasatları tamamlandı.
Edirne merkeze bağlı Sarayakpınar köyünde kurulan denemede, farklı toprak hazırlama yöntemleri ile farklı ekim zamanlarının ayçiçeği verimi ve yağ oranına etkisi araştırıldı.
ÜÇ FARKLI TOPRAK İŞLEME YÖNTEMİ DENENDİ
Araştırmada sonbaharda pullukla derin işleme ve ekim öncesi kültivatör kullanımı, sonbaharda çizel ile derin alttan işleme ve ekim öncesi kültivatör kullanımı ile doğrudan anıza ekim olmak üzere üç farklı toprak hazırlama yöntemi uygulandı.
Ekimler ise yüksek yağış ve düşük sıcaklıklar nedeniyle önceki yıla göre yaklaşık bir ay gecikmeli olarak 15 Mart, 15 Nisan ve 15 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirildi.
Sulama yapılmadan, kuru tarım koşullarında yürütülen denemede bölge üreticilerinin yaygın olarak kullandığı ayçiçeği çeşidi tercih edildi. Tüm parseller 15 Eylül’de yüzde 5 tane neminde biçerdöverle hasat edildi.
EN YÜKSEK VERİM 15 NİSAN EKİMİNDE
Araştırma sonuçlarına göre en yüksek ortalama tane verimi 15 Nisan’da yapılan ekimlerden elde edildi. Nisan ayı ekimlerinde ortalama 268,05 kilogram/dekar verim alınırken, bu değer mart ayı ekimlerinde 236,21 kilogram/dekar, mayıs ayı ekimlerinde ise 185,73 kilogram/dekar olarak gerçekleşti.
Araştırmada en yüksek tane verimi ise 306,42 kilogram/dekar ile “Çizel+Kültivatör” yöntemi kullanılarak 15 Nisan’da yapılan ekimden elde edildi.
En düşük verim ise 147 kilogram/dekar ile “Pulluk+Kültivatör” yöntemiyle 15 Mayıs’ta gerçekleştirilen ekimde belirlendi.
Yağ oranlarında da ekim zamanı ve toprak işleme yöntemlerine bağlı farklılıklar görüldü. En yüksek yağ oranı yüzde 48,58 ile 15 Nisan’da doğrudan anıza yapılan ekimde elde edilirken, en düşük yağ oranı yüzde 43,27 ile “Çizel+Kültivatör” yöntemiyle mayıs ayında yapılan ekimde belirlendi.
Çizel yöntemi yüksek verim sağladı
Toprak işleme yöntemleri değerlendirildiğinde en yüksek ortalama tane verimi 261,21 kilogram/dekar ile “Çizel+Kültivatör” uygulamasından elde edildi.
Bu yöntemin, anıza ekime göre yüzde 9,72, “Pulluk+Kültivatör” uygulamasına göre ise yüzde 26,13 daha yüksek verim sağladığı belirlendi.
Araştırmada, çizel uygulamasının özellikle yüksek yağış alan yıllarda toprak drenajını artırarak bitki kök gelişimine olumlu katkı sağlayabileceği değerlendirildi. Buna karşılık kurak yıllarda ve geç ekimlerde bu yöntemin verimi önemli ölçüde düşürebileceği vurgulandı.
GEÇ EKİM VERİMİ DÜŞÜRDÜ
Araştırma sonuçlarında mayıs ayında yapılan ekimlerin ayçiçeğinin tane dolumu ve yağ birikimi dönemini daha kurak bir döneme taşıdığına dikkat çekildi.
Özellikle temmuz sonu ve ağustos ayında yağış olmaması nedeniyle mayıs ekimlerinde hem tane verimi hem de yağ oranında önemli düşüşler yaşandı.
Çalışmanın genel değerlendirmesinde, ayçiçeği ekimlerinin organik madde bakımından zayıf, sığ ve kıraç topraklarda daha erken; verimli topraklarda ise en geç nisan ayının üçüncü yarısına kadar tamamlanmasının önerildiği belirtildi.
Çok erken ekimlerin bazı yıllarda düşük sıcaklık ve yüksek yağış nedeniyle bitki ve kök gelişimini olumsuz etkileyebileceği, geç ekimlerin ise kuraklığa bağlı olarak verim ve yağ oranında ciddi kayıplara yol açabileceği kaydedildi.
ANIZA EKİM İÇİN UZUN VADELİ DEĞERLENDİRME
Araştırmada doğrudan anıza ekimin özellikle kurak yıllarda toprak nemini koruma açısından avantaj sağlayabileceği belirtildi. Ancak ilk yıllarda aşırı yağışların yaşandığı dönemlerde anıza ekim yapılan alanlarda drenajın yeterli olmayabileceği ifade edildi.
Anıza ekimin olumlu sonuçlarının ortaya çıkmasının zaman alabileceği, toprak organik maddesinin, su tutma kapasitesinin ve fiziksel-biyolojik özelliklerinin uzun yıllar içerisinde iyileşebileceği değerlendirildi.
Araştırmada ayrıca anıza ekimin toprak işleme maliyetlerini azaltması ve bitki artıklarının toprağa kazandırılması açısından kuru tarım alanlarında gelecekte önemli katkılar sağlayabileceği belirtildi.
ARAŞTIRMA UZUN YILLAR SÜRDÜRÜLECEK
Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede, elde edilen sonuçların 2026 yılı ve tek bir lokasyonda yürütülen bir yıllık çalışmaya ait olduğu vurgulandı.
Sonuçların iklim koşulları ve toprak özelliklerine bağlı olarak değişebileceği belirtilirken, araştırmanın uzun yıllar sürdürülmesinin planlandığı ve daha uzun dönemli veriler elde edildikçe sonuçların daha güvenilir hale geleceği ifade edildi.
Araştırmada ayrıca üreticilere, doğrudan anıza ekim yöntemini tercih etmeleri halinde özellikle ormanlık alanlara yakın tarım arazilerinde yangın riskine karşı tarla kenarlarında pullukla yangın koruma şeritleri oluşturmaları konusunda uyarıda bulunuldu.
Haber: Harun Aker
News
