Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde yürütülen “Farklı Toprak İşleme Yöntemleri ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi” konulu araştırmaya yönelik hazırlanan ilk rapor paylaşıldı. Raporda, Ayçiçeğinde en uygun gelişim Şubat ve Mart ayı ekimlerinde gözlendi. Nisan ekimlerinde gelişim yüzde 40 geri kalırken, doğrudan anıza ekim yöntemi erken çıkış ve benzer bitki büyüklüğü ile dikkat çekti. Tane verimi için ise hasat bekleniyor.
Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fadul Önemli ile birlikte, Dr. Birol Deviren’in tarlasında yürütülen “Farklı Toprak İşleme Yöntemleri ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi” konulu araştırmanın ilk raporu yayınlandı.
Edirne Merkez ilçeye bağlı Sarayakpınar köyünde gerçekleştirilen çalışmalarda ekimler 15 Nisan tarihinde tamamlandı.
ÜÇ FARKLI TOPRAK İŞLEME, ÜÇ FARKLI EKİM ZAMANI
Araştırmada üç farklı toprak işleme yöntemi uygulandı: Sonbaharda pullukla derin devirerek işleme + ekim öncesi kültivatör ile yüzeysel işleme, Sonbaharda çizel (13’lü kazık) ile derin alttan işleme + ekim öncesi kültivatör ile yüzeysel işleme ve Toprak işlemesiz (doğrudan anıza ekim) Üç farklı ekim zamanı ise şöyle belirlendi: 15 Şubat 2025, 15 Mart 2025 ve 15 Nisan 2025
ÇIKIŞ SÜRELERİNDE BELİRGİN FARKLAR
Bitki çıkışlarında ekim zamanının önemli etkileri gözlendi. Ortalama olarak Şubat ekimleri 43 günde, Mart ekimleri 25 günde ve Nisan ekimleri 14 günde çıkışlarını tamamladı. Şubat ayı ekimlerindeki gecikmenin, Mart ayının ikinci haftasına kadar toprak sıcaklığının ayçiçeği için gerekli olan minimum çimlenme sıcaklığının (8–10°C) altında kalmasından kaynaklandığı değerlendirildi. Mart ekimlerinden sonraki haftada ise ani sıcaklık düşüşleri çıkış süresini etkiledi. Toprak işleme yöntemleri de çıkış sürelerinde etkili oldu. Özellikle doğrudan anıza ekim yöntemi, diğer yöntemlere kıyasla 2–5 gün daha erken çıkış sağladı.
GELİŞİMDE ŞUBAT VE MART EKİMLERİ ÖNDE
Şubat ve Mart aylarında yapılan ekimlerde bitkiler generatif döneme (1 cm’lik tabla taslağı oluşturma) ulaşırken, Mart ekimleri Şubat’ı yakaladı. Bu iki ekim zamanı arasında bilimsel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Ancak Nisan ekimlerindeki gelişimin oldukça geri kaldığı, bu dönemdeki gelişimin diğer ekimlere göre yüzde 40 daha düşük olduğu belirlendi.
Toprak işleme yöntemleri açısından gelişim dönemlerinde bilimsel fark tespit edilmezken, yaprak alanı bakımından Şubat ve Mart ekimlerinin önde olduğu, Nisan ekiminde ise yaprak alanının daha düşük olduğu kaydedildi. Yaprak büyüklüğü bakımından ise pulluk + kültivatör yöntemi ile doğrudan anıza ekim benzer sonuçlar verdi.
BİTKİ BOYUNDA VE KÖK GELİŞİMİNDE ÖNEMLİ BULGULAR
24 Mayıs’ta yapılan ölçümlerde, Şubat ekimlerindeki bitki boyu Mart’a göre yüzde 11, Nisan’a göre yüzde 63 daha yüksek bulundu. Pulluk + kültivatör yöntemi ve doğrudan anıza ekim en uzun bitkileri verirken, çizel + kültivatör ile yapılan işlemede bitki boyunun yüzde 15 daha kısa olduğu görüldü.
Kök gelişiminde ise en iyi sonuç Mart ekimlerinde elde edildi. Toprak işleme yöntemleri arasında en uzun kazık kök gelişimi, çizel + kültivatör yöntemiyle gözlemlendi.
MİLDİYÖ GÖZLENDİ, ANCAK BİTKİLER DAYANDI
Şubat ve Mart ekimlerinde yüzde 5’e ulaşan kısa boylu yan dallar gözlemlendi. Mildiyö (köse) hastalığı en çok Mart ekimlerinde görüldü (yüzde 5 oranında), bunu Şubat takip etti. Ancak hastalık taşıyan bitkiler gelişimlerini sürdürebildi. Deneme alanında düşük sıcaklıklardan kaynaklanan don veya soğuk zararı tespit edilmedi. Ancak Trakya’nın bazı bölgelerinde don zararı ve hastalık oranları daha yüksek oldu.
SONUÇLAR VE UYARILAR
Raporda, Şubat ve Mart ekimlerinin gelişim açısından benzer şekilde çok iyi durumda olduğu, Nisan ekimlerinin ise belirgin şekilde geride kaldığı ifade edildi. Son günlerde düşen yağışların tüm ekimler için faydalı olduğu, ancak özellikle erken ekimlerde tabla gelişimine olumlu katkı sağlayacağı belirtildi.
Doğrudan anıza ekimin, pullukla yapılan toprak işlemeyle karşılaştırıldığında bitki gelişimi açısından bilimsel fark göstermemesi hem maliyetleri düşürmesi hem de toprak sağlığını koruması açısından sevindirici bir gelişme olarak değerlendirildi.
Ancak raporda, henüz tane verimi belirlenmediği için bu aşamada kesin karar vermenin doğru olmadığını, çiçeklenme ve tane dolumu gibi süreçlerin verimi ciddi şekilde etkileyebileceği vurgulandı. Nihai sonuçların hasatla birlikte ortaya çıkacağı, ayrıca uzun yıllar süren gözlemlerle daha sağlıklı veriler elde edileceği kaydedildi.
Haber: Harun Aker
News
