Edirne Emlak Müşavirleri Derneği Başkanı Serhat Çeker, Saraçlar Caddesi’nde sokak sağlıklaştırma çalışmalarının ardından iş yeri kiralarının yüzde 100 ila yüzde 150 oranında artırılmak istendiğini belirterek, yüksek kiralar, vergi ve sigorta giderleri ile düşen alım gücünün küçük esnafı zor durumda bıraktığını söyledi. Çeker, Saraçlar Caddesi’nde 200 bin liraya kiralanan küçük dükkanlar bulunduğunu, 40-50 milyon liralardan satış fiyatlarının konuşulduğunu ve boşalan iş yerlerinin kuyumcu ile döviz büroları tarafından doldurulduğunu belirterek, “Valiliğimiz Edirne’yi güzelleştirdi ama esnafımıza zararı dokundu. Böyle giderse hiç orada kuyumcular haricinde farklı esnaf kalmayacak” sözlerini dile getirdi.
“SARAÇLAR GÜZELLEŞİNCE MAL SAHİPLERİ KİRALARI ARTIRMAYA BAŞLADI”
Saraçlar Caddesi’nde Edirne Valiliği tarafından gerçekleştirilen sokak güzelleştirme çalışmalarının bölgenin görünümünü değiştirdiğini belirten Çeker, “Saraçlar’da daha önceden yaptığımız haberlerde de söylemiştik. Edirne Valiliğimiz, sokak güzelleştirme adıyla caddeleri ve dükkanları bir nevi güzelleştirmeye, tadilata aldı. Çünkü Saraçlar Caddesi çok bozuk bir durumdaydı. Bunların hepsini yaptık. Güzelleşince mal sahipleri, ‘Benim dükkanım değer kazandı’ demeye başladı. Hakikaten baktığın zaman dükkanların şekilleri, şemalleri biraz güzelleşti, ortam güzelleşti. Böyle olunca da kiracı olanlara mal sahipleri kiralarını TEFE-TÜFE’den fazla yükseltmeye başladı” ifadelerini kullandı.
“BAZILARI YÜZDE 150 KİRA İSTİYOR”
Kira artışlarında yasal oranın dikkate alınması gerektiğini belirten Çeker, iş yeri sahiplerinin ise bölgedeki değer artışını gerekçe göstererek “Normalde biz TEFE-TÜFE olarak her ay bildiriyoruz. Her ayın 2’sinde, 3’ünde ticariyle konutun yüzde kaç kira uygulanacağı açıklanıyor. Ama şu anda güzelleşince mal sahipleri TEFE-TÜFE ile yaptığında bu ay yüzde 31 veya yüzde 32 gibi bir artış oluyor. Bu onlara yetmiyor. ‘Benim dükkanım çok değer kazandı’ diyerek eski kiracıyı sıkıştırıyor, tebligat çekiyor, zorluk getiriyor. ‘Ben bunu yüzde 100 yapayım’ diyor. Bazıları yüzde 150 istiyor” dedi.
“KİRALAR YÜKSELİNCE TİCARET DURUYOR”
Edirne’de özellikle Bulgaristan ve Yunanistan’dan gelen ziyaretçilerin ticari hareketlilikte önemli bir yere sahip olduğunu ifade ederek, yüksek fiyatların bu hareketliliği olumsuz etkilediğini söyleyen Çeker, “Edirne’de yabancıya, Bulgar’a, Yunan’a ağırlıklı, yabancı ağırlıklı bir ticari atmosfer var. Bunlar elini ayağını çektiğinde ne oluyor? Şu anda ticaret duruyor, durmuş vaziyette. Fiyatlar sürekli artıyor. Maaşlara bakıyorsun, alım gücü düşüyor. Edirne’nin yüzde 60’ı, yüzde 70’i merkezde yaşasa da köylerden gelme olduğu için hepsi çiftçilikle geçiniyor. Çiftçilik yapıyorlar ama bu sefer oradaki ürünler de iyi değer vermedi. Bunun da yansıyan tarafları var” şeklinde belirtti
“BU VERGİ DÜZENİ ESNAFI BİTİRDİ”
Yüksek kiraların yanı sıra vergi ve sigorta giderlerinin de esnafın yükünü artırdığını söyleyen Çeker, “Kiralar da yüksek olunca birçok kişi iş yerini yürütemiyor. Fiyatlar yükseldi, her şey yükseldi, insanların alım gücü düştü. Alım gücü düşünce sen kiranı yükseltirsen o kişi nasıl ayakta dursun? Bugün baktığınızda müthiş derecede vergi yükü var. Bu vergiler esnafı bitirdi. Bu vergi düzeni esnafı bitirdi. Gözünü açıp kapıyorsun, ayda kaç defa vergi ödüyoruz? Peşin vergi, geçici vergi, ÖTV, KDV. Vergi, vergi, vergi. Devlete vergi veriyoruz. Bunlara yansıyor. Sigorta giderleri yanında birisi çalışıyorsa o da ağır. Ticaret de olmadığından dükkanını bırakmak zorunda kalıyor” ifadelerini kullandı.
“UFACIK DÜKKAN 200 BİN LİRAYA KİRALANDI”
Saraçlar Caddesi çevresinde iş yeri kiralarının ulaştığı seviyeye dikkat çeken Çeker, “Geçen gün burada Çilingirler’de bir dükkan 200 bin liraya kiraya verildi. Ufacık dükkan 200 bin lira. Düşünüyorum, kaç ay dayanacak? Tuttu kişi. Ne satacak? Cep telefonu kılıfı, bilmem nesi, şunu bunu. Nasıl çıkabiliyorlar bu fiyattan? Çünkü 200 bin lira dediğin zaman o dükkanın stopajı var, damga vergisi var. Bir sürü şeyi var. Bunları da üzerine koyduğunuz zaman 200 bin liranın üzerine biniyor. Hakikaten geçinmek çok çok zor” dedi.
“MAL SAHİPLERİ UÇUK FİYATLARLA SATIŞ YAPMAYA ÇALIŞIYOR”
Satılık iş yerlerinin sayısındaki artışa da değinen Çeker, yüksek faizlerin mülk sahiplerinin kararlarını etkilediğini vurgulayarak “Satılık ilanlarımız neden fazla? Ne zamandan beri ‘faizler düşecek’ deniliyor, faizlerin hiç düştüğü yok. İnsanlar da ‘Benim dükkanım güzelleşti, bari satayım’ diyor. Uçuk fiyatlar koydular. Uçuk fiyatlarla dükkanı satmaya çalışıyorlar. ‘Ben satarsam paramı bankaya faize yatırayım’ hesabı yapıyorlar. ‘Dükkanı 150’ye kiraya vereceğim, ama faize yatırırsam 350 alacağım’ diyorlar” şeklinde dile getirdi.
“SARAÇLAR’DA 40-50 MİLYON LİRALARDAN SÖZ EDİLİYOR”
Saraçlar Caddesi’ndeki bazı iş yerlerinin satış fiyatlarının milyonlarca liraya ulaştığını belirten Çeker, “5 milyonun üzerinde özel pazarlıklar bankada mevduat faiz açıyorlar. Saraçlar’dan bir dükkan almaya çalıştığın zaman 40-50 milyonlardan konuşuyorlar. Daha da üstünde rakamlarla konuşuluyor. Öyle bir nakit parayı bankaya götürdüğün zaman kirayla ikisini karşılaştırdığında ne kadar çok katlıyor. Biraz da bu var” dedi.
“KUYUMCULUK ZARARI OLMAYAN MESLEK HALİNE GELDİ”
Saraçlar Caddesi’nde boşalan iş yerlerinin giderek kuyumcular tarafından doldurulduğunu ifade eden Çeker, kuyumculuğun mevcut ekonomik koşullarda yatırım açısından cazip hale geldiğini söyleyerek “Şu anda baktığın zaman en karlı mesleklerden bir tanesi kuyumculuk. Altın düştüğü zaman gidiyorsun, ‘Altın alacağım’ diyorsun, ‘Satışımız yok’ diyor. Vitrinde durdukça, yerinde durdukça değer kazanıyor. Hangi mal olursa olsun, o malı mevsiminde veya sezonunda satarsan karı geçersin. O mal durursa satamadığın zaman indirim sezonu başlıyor ama altında böyle bir şey yok. Bir kuyumcu 4-5 kiloyla işini çok rahat görüyor, çeşidini yapıyor. O yüzden şu anda kuyumculuk mesleği zararı olmayan meslekler dalına hemen hemen girmiş durumda” diye konuştu.
“DÖVİZ BÜROLARI DA AÇILMAYA BAŞLADI”
Saraçlar’da döviz bürolarının da artmaya başladığını belirten Çeker “Döviz bürolarımız yoktu. Bak, şu anda döviz büroları da açılmaya başladı. Niye? O da çok karlı bir meslek. Büyük şirketlerle, İstanbul’dan büyük firmalarla anlaşıyorlar, açıyorlar. Altında da aynı şekilde imalatçı firmayı, büyük altın üreticisini buluyor. ‘Ben kuyumculuk için açacağım, nakitim bu kadar. Siz bana ne vereceksiniz?’ diyor. O da ‘Nakitin buysa, karşılığında ben sana o kadar vereceğim, borçlandıracağım’ diyor. Mal ayağına geliyor, kendisi gitmiyor. Risk yok. Vitrine koyduğu zaman mal durdukça değer kazanıyor. Böyle bir mesleği niye tercih etmesin insanlar? Zarar riski hiç yok” dedi.
“SARAÇLAR KUYUMCULAR CADDESİ’NE DÖNÜŞÜYOR”
Saraçlar Caddesi’nin giderek kuyumcuların yoğunlaştığı bir bölgeye dönüştüğünü belirten Çeker, “Bir gezi yapmıştık Bursa tarafındaydı. Bir sokağa girdik, sağıma baktım, soluma baktım, kuyumcu, kuyumcu, her taraf parıldıyor. Başka bir şey yok. Farklı esnaf yok, hepsi kuyumcu. Sağın, solun her tarafı kuyumcu. Bizim Saraçlar’da altın almak isteyen artık kuyumcuya gidiyor, döviz bürosu var. Telefoncular var. Kurumsal bir iki tane firma var. Yakında onlar da kiralar yükseldiği için dayanamayacaklar. Onlar da ‘Biz boşaltıyoruz’ diyecek. Boşalttığı zaman da kuyumcular tutacak” dedi.
“ESNAFI AYAKTA TUTMAK İÇİN DENETİM YAPILMALI”
Yetkililere çağrıda bulunan Çeker, iş yeri kira artışlarının kontrol altına alınması gerektiğini belirterek, “Yetkililere çağrımız tabii ki var. Kiraların bu kadar yüksek artması eskiden böyle değildi. Yine aynı şekilde TEFE-TÜFE’ye veya sabitlenmeye doğru gidiyordu. Ama şu anda kimse TEFE-TÜFE’deki yüzde 30, yüzde 32, yüzde 35’lik artışa bakmıyor. ‘Benim dükkanım şimdi kuyumcular açılmaya başlayınca değer kazandı’ diyor. Yan komşum 200 bin liraya oturuyor, sen 50 bine oturuyorsun diye örnekleme veriyor” dedi.
“VALİLİĞİMİZ EDİRNE’Yİ GÜZELLEŞTİRDİ AMA ESNAFIMIZA ZARARI DOKUNDU”
Sokak sağlıklaştırma çalışmalarının Edirne açısından olumlu olduğunu ancak kira artışlarının küçük esnaf üzerinde olumsuz etki oluşturduğunu ifade eden Çeker, “Valiliğimiz de sağ olsun Edirne’mizi güzelleştirdi ama esnafımıza zarar dokundu. Şu anda esnaf, Saraçlar’daki küçük çaplı esnaf kan ağlıyor. İş yapamıyor. Baktığımızda hepsi el değiştiriyor. El değiştirenlere bakıyoruz, 40-50 yıllık esnaflara bakıyoruz, hepsi kapatıyor, ayakta duramıyor. Yeni açılanlara bakıyoruz, hiç tanımıyoruz. Dışarıdan gelenler var, büyük kalburüstü kişiler” diye kaydetti.
“VALİMİZİN BUNA BİR DUR DEMESİ LAZIM”
Çeker, son olarak mülk sahiplerine ve yetkililere çağrıda bulunarak “Çağrımız mal sahiplerine, mülk sahiplerine biraz daha anlayışlı olmaları. Valimizin de buna biraz el atması lazım. Esnafı ayakta tutmak için bu kira artışlarına birazcık sıkı bir denetim yapması lazım. Mal sahiplerini gerekirse çağırıp bunlara bir dur demesi lazım. Yoksa hiç orada dükkan kalmayacak, esnaf kalmayacak” diye noktaladı.
Haber: Erkan Ekşi
News
