TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Edirne Temsilciliği Mimar Sinan’ın 438’inci ölüm yıl dönümünde anmak adına açıklamada bulundu. Mimar Sinan Heykeli önünde yaptığı açıklamada TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Edirne Temsilcisi Eren Eryılmaz, Koca Sinan’ın yalnızca mimarlık tarihine değil, mühendislik bilimine de yön veren bir deha olduğunu vurguladı. Selimiye Camii üzerinden yürütülen restorasyon sürecine de değinen Eryılmaz, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan yapının özgünlüğünün korunmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekerek Mimar Sinan’ın mirasının ancak bilimsel yöntemlerle gelecek kuşaklara aktarılabileceğini söyledi.
“MİMAR SİNAN GÜNÜMÜZE IŞIK TUTAN ESERLERİN YARATICISIYDI”
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Edirne Temsilcisi Eren Eryılmaz “Bugün Osmanlı Mimarisini, dünya mimarlığının zirvesine taşıyan, taşı taşa değil, kalplere işleyen. Koca Sinan’ın 438. Ölüm yıldönümüdür. Sanatı ve eserleri ile çağlar aşan Mimar Koca Sinan’ı saygıyla anıyoruz. Ruhu Şad olsun. Büyük Usta, 16.yüzyılda sadece yapılar inşa etmedi; medeniyetimizin estetik anlayışını ve mühendislik zekasını, harçla karıp ölümsüzleştirdi. Şehzade Camisinde çıraklık, Süleymaniye Camisinde kalfalık, Selimiye Camisinde ustalık eserim diyerek sanatının her aşamasında kendini aşan bir deha sergiledi. Mimar Sinan, estetik ve fonksiyonel yapıların günümüze ışık tutan eserlerin yaratıcısıydı. Onun ruhu, Edirne’den İstanbul’a, Balkanlardan Orta doğuya kadar uzanan tüm eserlerinde yaşamaya devam ediyor. Onun eserleri sadece görsel bir güzellik değil, aynı zamanda depreme dayanıklılık, akustik ve su yolları gibi ileri mühendislik hesaplarını barındırmaktadır” dedi
“EDİRNE, ANADOLU VE BALKAN COĞRAFYASINDA YÜZLERCE ÖLÜMSÜZ ESERLER KAZANDIRDI”
Mimar Sinan’ın eserlerinin yalnızca estetik değil aynı zamanda mühendislik harikası olduğunu belirten Eryılmaz “Mimar Koca Sinan eserlerinde insanı merkeze almış; Cami, medrese, köprü ve hamamları ile şehirleri bir sanat eseri haline getirmiştir. Özellikle Selimiye Camii Mimarlık tarihinin baş yapılarından biri olarak, kubbe ve mekan tasarımında ulaşılan en üst noktayı temsil etmektedir. Mimar Sinan, sadece mimarlık ve mühendislik uygulamalarında çığır açmakla kalmamış, aynı zamanda Anadolu ve Balkan coğrafyasına ve özellikle de şehrimize ölümsüz eserler kazandırmıştır. Aralarında 81 cami, 51 mescit, 55 medrese, 17 türbe, 17 imarethane, 3 hastane, 8 köprü, 5 suyolu, 20 kervansaray, 36 saray, 8 mahzen, 48 hamam üzere toplam 375 eserin mimarıdır. Bilindiği üzerine Mimar Koca Sinan’ın; ustalık eserim dediği Edirne Selimiye Camii, yaratıcı dehanın baş yapıtı olarak, UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesine dahil edilmiştir” dedi.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Edirne Temsilcisi Eren Eryılmaz
“SİNAN’IN EDİRNE’DE TARİHİ ESERLERİ”
Edirne’de bulunan Sinan eserlerine de değinen Eryılmaz, “Edirnemiz’de Mimar Koca Sinan’a ait 13 adet eser bulunmaktadır. Bu eserler; Merkez İlçedeki Defterdar Camii, Sokullu Mehmet Paşa Hamamı, Alipaşa Çarşısı,Rüstem Paşa Sarayı,Yalnız Göz Köprüsü, Adalet Kasrı, Kanuni Köprüsü ile Havsa İlçesindeki Sokullu Mehmet Paşa Camii ve Lalapaşa İlçesi Taşlımüsellim Suyolu ile Yedi Göz Su Kemeridir. Ayasofya’nın günümüze kadar ayakta kalmasını sağlayan onarımların, mühendisidir. Bir başka ifadeyle döneminin mimarlık ve mühendislik birikimini en üst düzeyde hayata geçiren uygulamaları ile çağının kültürünü gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamıştır. Hiç şüphe yok ki yaşadığı topraklara ve dünya mirasına büyük bir değer katmıştır. Mimar Sinan bu nedenle ölümsüzdür. Eserleri pek çok deprem ve çeşitli doğal afetleri görmesine rağmen bu günlere kadar ulaşmış olması, Mimar Sinan’dan mühendislik yaklaşımları bağlamında öğreneceklerimiz olduğunu göstermektedir. Süleymaniye, Selimiye Camileri ve daha nice eseri korunarak günümüze kadar nasıl geldiyse, aynı şekilde geleceğe de taşınacak tır. Çünkü Koca Sinan sadece mesleğimizin ve bu toprakların kültürel geçmişin değil geleceğimizi de temsil etmektedir” diye konuştu.
“SELİMİYE CAMİİ”
Restorasyon sürecine ilişkin detayları paylaşan Eryılmaz, “Mimar Koca Sinan’ın Ustalık Eseri Selimiye Camisi’ni, gelecek yıllara taşıyacak kapsamlı restorasyon; 2021 yılında başlamış, 2025 yılı sonunda çalışmalar tamamlanmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından, bilim kurulu nezaretinde başlatılan restorasyon kapsamında 4 adet minareler, ana kubbe olmak üzere tüm yapı deprem ve diğer doğal afetlere karşı güçlendirilmiş, ana kubbe kurşun kaplamaları tamamen yenilenmiş,cami içinde yer alan ve zamanla yıpranan kalem işleri aslına uygun olarak uzman hattatlar ve restoratörler tarafından yenilenmiştir. Ayrıca tüm yapıda dış cephe onarımları başta olmak üzere; pek çok noktada onarım ve yenileme işlemleri titizlikle yapılmıştır” dedi.
“SELİMİYE’DE TARTIŞMALI SÜREÇ”
Restorasyon sürecinde yaşanan tartışmalara da değinen Eryılmaz, sürecin kamuoyunda geniş yankı bulduğunu kaydederek “Ancak 4 yıllık restorasyon çalışmaları sadece teknik başarıları ile değil, restorasyon kararları ile ilgili ciddi tartışmalarla da gündeme gelmiştir. Süreci en çok konuşulan başlığı, ana kubbedeki kalem işlerinin tamamen değiştirilmesi önerisi olmuştur. Restorasyonun sonuna doğru, kubbedeki, mevcut 19.yüzyıl Barok dönem işlemelerinin kaldırılıp yerine Sinan dönemine ait olduğu düşünülen daha klasik desenlerin uygulanması fikri uzmanları ikiye bölmüştür. Bir taraf Sinan‘ın özgür ruhuna dönüşünü savunurken, diğer taraf 19.yüzyıl kalem işlerinin yapının tarihi bir katmanı olduğunu ve korunması gerektiğini vurgulamıştır. Uzun süren polemikler sonucunda, bilim kurulu mevcuttaki kalem işlerinin korunarak aslına uygun şekilde ihya edilmesine karar vererek, ‘Sinan’ın Özgür Dönüşünü’’ savunan grup tarafının hazırlamış olduğu alternatif restorasyon projesini ret etmiştir. Kısa bir süre sonra aynı heyet bu sefer Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na başvurmuş ve bu kurul tarafından da önerileri ve alternatif projeleri ret edilmiştir” diye vurguladı.
“YARGI SÜRECİ VE KARAR”
Sürecin yargıya taşındığını ve mahkeme kararlarının belirleyici olduğunu belirten Eryılmaz, “Aynı grup tarafından Ocak ve Haziran 2025’de yaptıkları yeni başvuruları ile tamamlanmış kalem işlerini kapsayan restorasyon projesi onayını iptal etmeye çalışmışlar, ancak. Yapmış oldukları başvuruları Koruma Bölge Kurulu tarafından ret edilmiştir. Üç kez ret edilen Alternatif Restorasyon projesi, Temmuz 2025’te Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından onaylanmıştır. Burada ilginç olan; aynı kurulun daha önce vermiş olduğu ret kararlarından sonra, değişim önerisi ve alternatif restorasyon projesine onay vermiş olmasıdır. Oldukça anlaşılmaz ve düşündürücü olan onay son kararı, kamuoyunda büyük tartışmalara yol açmış ve medyada büyük bir ses getirmiştir” şeklinde söyledi.
“200 YILLIK TARİHİ KALEM İŞİLERİ KORUNDU”
Son olarak mahkeme kararları ve UNESCO sürecine değinen Eryılmaz, “Sivil Toplum Örgütlerinin de göstermiş olduğu büyük tepki ile, tartışmalı onay kararı, İstanbul Mimarlar Odası, Büyükkent Şubesi tarafından yargıya taşınmıştır. Edirne İdare Mahkemesi, alternatif restorasyon proje onayını ‘’tarihi yapıya telafisi güç zararlar verebilir.’’gerekçesi ile Eylül 2025’de durdurmuştur. Edirne İdare Mahkemesinin almış olduğu yürütmeyi durdurma kararına itiraz için; Kültür Turizm Bakanlığı, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dairesine başvuruda bulunmuş ,ancak mahkeme bu itirazı reddetmiştir. Ret kararında bilimsel dayanaktan yoksun bu müdahalenin eşsiz kültür varlığı üzerinde telafisi imkansız zararlar doğuracağı hususu vurgulanmıştır. Böylece mahkemece verilen kararla alternatif proje ve uygulamaların iptal kararı kesinleşmiş, Selimiye camii kubbesindeki mevcut 200 yıllık tarihi kalem işleri korunarak, UNESCO Dünya Mirası Listesinde bulunan Selimiye Camisinin listeden çıkarılma tehlikesi ortadan kalkmıştır” diyerek dile getirdi.
“SİNAN’A HAKKINI TESLİM ETMEMİZİN TEK YOLU ESERLERİNİ EN İYİ ŞEKİLDE GELECEĞE AKTARMAKTAN GEÇER”
Tarihi mirasın korunmasına dikkat çeken Eren Eryılmaz “Burada unutulmaması gereken en önemli husus; Selimiye Camisi’nin 2011 yılından beri UNESCO Dünya Mirası Listesinde olduğu ve bu listeye katılabilmesi için’ özgünlük ve bütünlük özelliklerinin korunuyor olacağı taahhüdünün verilmiş olmasıdır. Ayrıca 2011 yılında Dünya Miras Listesine alınırken, Selimiye Camii Kubbe kalem işleri ve hatları 200 yıllık tarihi değeri olan şu an ki mevcut kalem işleridir. Unutmayalım Mimar Koca Sinan’ın hakkını teslim etmemizin tek yolu, eserlerini en iyi şekilde korunarak geleceğe aktarmaktan geçmektedir. Bu da bizim Mimar Koca Sinan’a, tarihimize ve insanlığa karşı başlıca sorumluluğumuzdur” diye kaydetti.
Haber: Erkan Ekşi
News
