3

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Tüm Türkiye’de bir anda gözlerin üzerine çevrildiği UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Edirne Selimiye Camii’nin restorasyonu konusunda 2007-11 yılları arasında Selimiye Alan Başkanlığını görevini üstlenen Namık Kemal Döleneken basın açıklaması düzenledi.

Siyasetçilerin ve yöneticilerin bu süreçte taraf tutmaması gerektiğini belirten Döleneken, “Yani sonunda bu konularda bizim de gideceğimiz en uç nokta hemen ilk gündeyiz. Ama eğer ısrar edersek bir gün bize de ‘Artık Selimiye dünya mirası değil’ diyebilirler. Bunu da o yüzden kimsenin göze almaya hakkı yok. Kimsenin de desteklemeye hakkı yok” diye konuştu.

“SELİMİYE RESTORASYON KONUSU BİR ANDA ÖNEM KAZANDI”

Restorasyonun sonuna gelindiğinde bir anda tartışma başladığının altını çizen Döleneken, “Dünyanın her yerinden ilgi çeken bir konu. Burada benim yapmaya çalıştığım şey herhangi bir kesimi bir tarafa itmek, ayırmak gibi bir çalışma ya da bir açıklama değil. Zaten UNESCO’yla ilgili bir açıklama yapacağım. UNESCO diyor ki kimseyi geride bırakmayın, kimseyi ayırmayın. Yani Selimiye’yle ilgili dosyayı hazırlarken de böyle yaptık. Bütün kesimlerin katıldığı danışma kurullarına bakmadan kamu kurumları, üniversite, belediye, bilim insanları herkes birlikte çalıştı.  Aslında Selimiye restorasyonunun sonuna geldik. Yani bitmiş noktasına gelmişti neredeyse. Tam bu aşamada birdenbire bir tartışma başladı. Başlayan tartışmayı siz de büyük bir olasılıkla gördünüz. Çünkü sosyal medyada çok fazla paylaşımlar yapıldı. Özellikle de son günlerde biraz ünlü popüler isimler bu konuda devreye girince daha da fazla önem kazandı” şeklinde belirtti.

2007-11 yılları arasında Selimiye Alan Başkanlığını görevini üstlenen Namık Kemal Döleneken

“DEFALARCA REDDEDİLMESİNE RAĞMEN YÜKSEK ANITLAR KURULU’NDAN KARAR ÇIKARDILAR”

Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi’nden bir grup hat sanatçısının ısrarlarından bahseden Namık Kemal Döleneken, “Tartışmanın özü çok anlaşılır halde şu: Tavanında biliyorsunuz kalem işleri var. Süslemeler var. Tezgah dedikleri bir takım şeyler var. Bunların mevcut yıllardır kullanılan, bildiğimiz, alıştığımız şekliyle yeniden tamamlanmıştı. Ve bu Bilim Kurulu, Anıtlar Kurulu, Vakıflar Kurulu bütün kurullarda onaylanmış bir projeydi. Tam bu aşamada kendilerine Selimiye ile ilgili bir isim koyan, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi’nden bir grup hat sanatçısı şöyle bir varsayımla ortaya çıktı ve ısrarla itirazlarda bulunmaya başladılar. Dedikleri şey şu: Bu dönemde yani ’16. asır Selimiye’nin yapıldığı dönemde Osmanlı camilerinde tavan süslemeleri böyle değildi. Bu daha sonraki dönemde yapılan bir süslemedir. O yüzden de bu süslemenin yapılması yanlıştır. Evet, o ilk yapılan süslemelerle ilgili hiçbir iz yok. Hiçbir belge yok. Fotoğraf yok. Görüntü yok. Bilgi yok ama böyle olması gerektiğini düşünüyoruz. O yüzden de biz tahminlere göre böyle bir kubbe öneriyoruz’ diye çıktılar. Ve sonunda da burada bütün karşı çıkışlara rağmen defalarca reddedilmesine rağmen sonunda Yüksek Anıtlar Kurulu’ndan bu doğrultuda bir karar çıkardılar. Alınan karar mevcut yapılmış, bitirilmiş, parası harcanmış, malzemesi harcanmış kubbe tezyinatı yerine onların önerdiği bir başka şey. Onu siz fotoğraflardan aslında artık çok gördünüz. Türkiye’de her yerde yayınlandı. O yüzden her yerde bulmak mümkün. Yani bu şu anda bitmiş hali. Şu anda kubbe bu halde” dedi.

“KURALLARA RAĞMEN ÖNERİLENLERLE İLGİLİ BİR BELGE YOK”

Döleneken, “Osmanlı döneminde daha sonra özellikle de belli dönemlerde depremlerde yıpranmalarla bunlar da değiştiriliyordu. Ama kural şu: Siz böyle bir şey yaparken aklınıza gelen ya da tahmin ettiğiniz değil, bulabildiğiniz son en alttaki kattaki süslemeleri, desenleri yapabilirsiniz diyor. Uluslararası kurallar böyle. Ne yazık ki şu anda önerilerle ilgili böyle bir belge yok. Bu birincisi. İkincisi şu: Önce bunu göstereceğim. Bu UNESCO’nun şu andaki sitesinde yer alan bizim sunduğumuz dosyadan dolayı bu fotoğraf var. Yani Selimiye sayfasını açınca kubbe fotoğrafı olarak bunu görüyorsunuz. Yani şu anda yapılan bitirilmiş hali görüyorsunuz. Biz bu dosyayı verdik. O dosya da şudur: 2011 yılında biliyorsunuz dünya mirası oldu. Belki unutanlar olduğu için özellikle getirdim. Bu içinde yine bir sayfa var. O sayfada kubbeyi anlatıyoruz. Bu anlattığımız kubbede de yine gördüğünüz gibi kubbenin fotoğrafı bugün tamamlanmış olan onaylı projedeki gibi” diye kaydetti.

“BÜYÜL İHTİMALLE İPTAL OLMA İHTİMALİ VAR”

Şu anda kararsızlık olduğunu dile getiren Döleneken, “Peki ne oldu şu anda? O mevcut eski, bitirilmiş, onaylı projede yapılanlardan sonra sökülmüştür. İskele yeniden kuruldu. Kurul olan iskelenin hatta üzerinde bir köşeye küçük bir deneme yapıldı örnek olsun diye. Ama 2 haftayı geçtiği süreyle öyle duruyor. Belli ki bir kararsızlık var, bir tartışma var. Anladığım kadarıyla da İstanbul’daki, Ankara’daki arkadaşlar ve bütün meslektaşlarla haberleşiyoruz. Bir kararsızlık var. Büyük ihtimalle de iptal olma ihtimali var. Onun için mümkün olduğu kadar da yaygın kamuoyu desteğine ihtiyaç var” diye kaydetti.

“SELİMİYE KONUSUNDA TARAF OLMAMIZ MÜMKÜN DEĞİL”

Selimiye’de verilen zararın herkese yansıdığını kaydeden Döleneken, “Bu açıklamayı yaparken ben 2007–2011 yılları arasında UNESCO sürecinde alan başkanlığını yapan biri olarak bu hakkım olduğu için bir. İkincisi bu sorumluluğum olduğu için bu açıklamayı yapıyorum. Çünkü ben 2011 yılının Haziran ayında UNESCO Dünya Miras Komitesi’nde Selimiye Dünya Mirası ilgili karar alınırken oradaydım. Büyükelçimizle birlikte ve teşekkür konuşmasını ben yaptım. Bu konuşmada söz verdim. Bu yapıyı, artık insanlığın malı olan, insanlığın değeri olan eseri sonsuza kadar yaşatmak için korumayla ilgili elimizden gelen her şeyi yapacağımıza bizzat söz verdim. Onun için bu benim sorumluluğum. Bunu aslında siyaset malzemesi hiç yapmamak lazım. Daha doğrusu taraflar olarak yapmamak lazım. Taraflar yok burada. Selimiye o kadar önemli ki, Selimiye konusunda taraflarda olmamız mümkün değil. Selimiye’ye verilecek en ufak bir zarar hepimize verilen zarar. Kaldı ki bu konuların zararı sadece Edirne’de Selimiye binasında değil. Bu Ankara’da, Paris’te dünyanın her yerinde bizi sorumluluk altına sokuyor ve zora sokuyor” diye vurguladı.

“TÜM TEKNİK ELEMANLAR ‘HOCAM BİZE BURADA NELER YAPTIRIYORLAR BİR BİLSENİZ’ DİYORLAR”

Tüm teknik elemanların yapılan işi doğru bulamadığını söyleyen Namık Kemal Döleneken, “Ben bunu yaparken yine taraf yok diyorum. Çünkü şöyle düşünün: Sonunda bu kararı Bölge Koruma Kurulu’ndan da geçirdiler. Vakıflar da sesini çıkaramıyor. Müteahhitin yanında çalışan teknik elemanlar da sesini çıkaramıyor. Ama şunu bilin ki ben hepsiyle temastayım. Daha dün sabah “Hocam bize burada neler yaptırıyorlar bilseniz” diye içeriden yazdı arkadaşlarım, öğrencilerim. Yani ne vakıflardaki teknik elemanlar, ne kuruldaki teknik elemanlar, ne hatta müteahhittin yanındaki teknik elemanlar bu yapılan işin doğru olduğuna inanmıyor ve aslında kişisel olarak konuştuğumuzda hepsi karşı. Böyle de garip bir ortamla karşı karşıyayız” şeklinde değindi.

“DANIŞMA KURULU TOPLANMALI”

Döleneken, “Dünya Mirası olan yerlerin alan yönetimi olur. Bir alan yönetim başkanı atanır. Bakanlık atıyor şimdi. Kurul müdürümüz aynı zamanda alan başkanıdır. Ama ayrıca danışma kurulu ve iç tüzük denetleme kurulları vardır. Danışma kurulu geniş bir kuruldur. Toplanıp belli aralarla Selimiye ve etrafında yapılanlarla ilgili danışmanlıklarla birlikte tartışması ve kararlar alması lazım. 5 günde denetlemede imalatçı kurumlardır. Onlar da o görüşler doğrultusunda kararlar üretmesi ya da iş yapması lazım. Bir kere bu yıllardır toplanmıyor. Hele ilk dönemde mutlaka danışma kurulu toplanmalı. Bu konular da dahil bütün diğer sorunları yani çevresi, içi, dışı sorunları tartışmalı ve ortak bir karara varmalı. Başka bir çözümü yok” dedi.

“BURASI ARTIK TEHDİT ALTINDA BİR DÜNYA MİRASIDIR”

UNESCO’nun Selimiye konusunda izleyeceği yolu anlatan Döleneken, “Peki ne olur? Bu UNESCO’ya yansır. Nasıl yansır? 1. Türkiye her yıl rapor yapmak zorunda. Turizm Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı bir rapor yapacak, o rapora da “Restore ederken böyle bir şey yaptık” diye yazacak. 2. Şikayetler gidebilir. 3. Belli aralarla buraya UNESCO uzman gönderir. Bu inceleme sonunda tespit edilir. Ama her halükarda bu ortaya çıktığında şunu diyecekler: “Bu kadar önemli bir varlığa, üstün evrensel değeri etkileyebilecek bir iş yaparken neden iş birliği yapmadınız, bilgi vermediniz, neden danışmadınız?” Bunu soracaklar. Bir kere bu nedenle ilk eleştiri hafif bir eleştiri olacaktır. Ondan sonra biz tabii bununla ilgili savunma yapmaya başlarız. Dışişleri Bakanlığı devreye girer ama “Neden yaptık, nasıl yaptık?” diye savunmak zorunda kalır. Bunun üzerine bugüne kadarki tecrübemle söylüyorum: diyeceklerdir ki “Siz uluslararası normlara, kurallara, bizim kararlarımıza, Türkiye devletinin taraf olduğu kurallara uymadınız. Bu nedenle burası artık tehdit altında bir dünya mirasıdır” diyebilirler” dedi.

“YAŞANACAK ÜÇ AŞAMA”

Döleneken, “Birinci aşama olabilir: “Tehdit altında dünya mirası.” Yani ilk etapta yapacakları, uyarı yapmak ve iş birliği istemek, bir anlamda hafifçe kınamaktır. İkincisi: “Siz artık tehdit altındasınız. Burası korunamıyor, bununla ilgili önlem alın.” Üçüncüsü: Alınacak karar “Tehdit altında” dedikten sonra eğer bu yanlış yapılan, ki bana göre yanlış ve Türkiye’deki uzmanların neredeyse hepsi kabul ediyor küçük bir grup dışında, o zaman diyecekler ki: “Bunu eski haline getirin. Yani bugün yapılmış projeye uygun hale getirin ve bizim bu dosyada sunduğumuz duruma geri getirin.” Ama bu yapılırken eğer zarar gördüyse, tahrip edildiyse ve geri dönülemezse sorun çıkar” dedi.

“ARTIK SELİMİYE DÜNYA MİRASI DEĞİL DİYEBİLİRLER”

Siyasetçi ve yöneticiler taraf olmaması gerektiği konusunda uyaran Döleneken, “Yani sonunda bu konularda bizim de gideceğimiz en uç nokta hemen ilk gündeyiz. Ama eğer ısrar edersek bir gün bize de “Artık Selimiye dünya mirası değil” diyebilirler. Bunu da o yüzden kimsenin göze almaya hakkı yok. Kimsenin de desteklemeye hakkı yok. O yüzden siyasetçiler, yöneticiler özellikle bu konuda topa girmemeli. Taraf olmaya çalışmamalı. Şimdi nasıl daha iyi koruruz, Selimiye’yi nasıl sonsuza kadar yaşatırız, ibadetleriyle birlikte bütün özellikleriyle yaşayan bir hale getiririz? Bunu düşünmemiz lazım” diye ifade etti.

Haber: Erkan Ekşi