Kayseri Ağırnaslı Mimar Sinan’ın, 80 yaşında 7 yılda inşa ettiği ustalık eseri;
Dört köşesinde dört minaresi,
O minarelerin her birinde, 380 santimetrelik ayrı ayrı çıkılan üçer şerefe,
İznik çinileriyle süslenen,
O çiniler ki 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Moskova’ya götürülür.
Meşalelerle aydınlatıldığı dönemde,
Çıkan sis için hava akımı oluşturan özel deliklerin düşünülmesi,
Üzerine şiirler yazılan,
Kasideler söylenen,
Mimarlık tarihinin zirvesi…
Edirne Belediyesi’nin girişimleriyle, 28 Haziran 2011 tarihinde cami ve külliyesiyle Dünya Mirası Listesi’ne alındı:
Selimiye Camii.
★★★
Önce, Selimiye Camii önündeki Yemiş Kapanı Hanı ne yapılsın diye 2017 yılında tartışmaya başladık.
Karar vermek 5 yıl sürdü.
Sonra, hanın projelerinin hazırlanmasına karar kılındı.
Nihayetinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 36 dönümlük alanda düzenleme yaptı.
Sıra geldi Selimiye’nin onarımına.
Yapıldığından beri esaslı bir restorasyon yapılmamıştı.
Zaman zaman küçük yenilemelerle geçiştirildi.
Ana kubbedeki tezyinat, 1983 yılında elden geçirildi.
★★★
Elmas parlatılacak ama elde teknik veri yok.
Bu nedenle Vakıflar Genel Müdürlüğü, 40 kişilik özel bir ekip kurdu.
Önce mevcut durumun tespiti için röleve çalışmalarına başlandı.
Uzmanların hazırladığı çalışma, Anıtlar Kurulu tarafından 2016 yılında onaylandı.
Ardından, ilk yapıldığı dönemden kalan halinin ortaya çıkarılması için restitüsyon projesine başlandı.
Uzmanlar, caminin dört döneme ait ayrı ayrı restitüsyon projesi hazırladı.
Kurul, projeyi onayladıktan sonra tamiratta esas olacak restorasyon projesine geçildi.
Ekipte yer alan 40 mimar, iki yıl boyunca ellerinde lazer makineleriyle motifleri, kubbe dışındaki desenleri, minarelerin altındaki sarkıkları milim milim ölçtü.
Böylece, 450 yıl sonra Selimiye Camii’nin günümüz teknolojisiyle hazırlanmış mimari projesi ortaya çıktı.
Hatırlayın, Selimiye 1752 depreminde zarar görmüş, iki minaresi yıkılmıştı.
Sonrasında tamiratlar yapıldı ama kubbeler ve zarar gören bölümlere ait projeler hazırlandı.
Kuruldaki uzmanlar yerinde inceledi ve 2017 yılında onayladı.
★★★
Elde proje var ama kolay mı, Selimiye gibi bir değer onarılacak.
Vakıflar Genel Müdürlüğü ihalesini yaptı, kaynak bulundu.
İlk çekiç 2017 tarihinde vuruldu.
Kubbeler, minareler, iç bölümleri bitirmek 7 yıl sürdü.
İş, ana kubbedeki kalem işlerine gelince ortalık bir kez daha karıştı.
Ankara Yüksek Kurulu, Edirne’deki kararı kaldırdı.
Kızılca kıyamet koptu.
Uzmanlar, kamuoyunda günlerce tartıştı.
İskeleler kurulmuş, iş bitmek üzereyken pişmiş aşa katılan su moralleri bozdu.
Nihayetinde, İdare Mahkemesi ilk kararın uygulanmasına hükmetti.
Ama o mimari eserin yapıldıktan sonra ilk defa baştan aşağı onarılması gölgelendi.
Kubbe tartışması büyük fotoğrafın önüne geçti.
★★★
Ustalar, hazır bekleyen iskelelere çıktı.
Ellerinde fırçalarla, hepimizin gözünün alışık olduğu o motifleri kubbelere işledi.
İşlerini bitirip indiklerinde, şirket söktüğü iskeleleri 300 kamyonla taşıdı.
Düşünün, nasıl bir sistem kurulmuş…
Selimiye, eldeki tarihi verilere göre baştan aşağı yenilendi.
Denizli’de dokunan özel halılar gelip serilecek.
Her şey hazır…
★★★
Dünya mirası böyle bir eser, öyle akşamları hüzünlü bırakılır mı?
Tabii ki, o güzelliğin görsel olarak gönüllere girmesi lazım.
Bu nedenle, proje kapsamında ışıklandırma yapıldı.
Işıklar yakılınca, aydınlatmayla ilgili tartışma başladı.
Beyaz ışıklar pek sinmedi.
Ama merak etmeyin, caminin elektrik sistemi led lambalarla yapıldı.
O teknolojiyle led lambalar 40 ayrı renge dönüşüyor.
Kurulan kumanda sistemiyle ışıklandırma, günün ve tarihin önemine göre değiştirilecek.
Hatırlayın, Boğaz Köprüsü nasıl özel günlerde farklı ışıklandırılıyor…
Her gün o renkte lamba değiştirilmediğine göre, Selimiye Camii’nde de böyle bir sistem yapıldı.
Tabi bu işler kolay olmadı.
Mimarı, ustası, bürokratı az ter dökmedi.
Tüm bu sistemin tıkır tıkır çalışmasında Edirne Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu Müdürü Yusuf Şamiloğlu’nun hakkını da teslim edelim.
★★★
Geldik işin sonuna.
On bir ayın sultanı Ramazan, 19 Şubat günü başlıyor.
İlk sahur ve sonrasında teravih namazı…
İşte o gün alınlar, Selimiye’nin mistik havasında secde edecek.
Edirne Valiliği, bu yıl Selimiye’nin restorasyonu ve yıllar sonra ibadete açılması nedeniyle özel programlar hazırladı.
Henüz görmedik.
Umarım Selimiye’ye yakışan bir final olur…
News
